Gedachten en hun invloed

maxresdefault

Gedachten kunnen je afleiden van waar je op dat moment bezig mee bent. Maar erger nog: gedachten kunnen je stemming beinvloeden en je gedrag. Als de gedachte voorbijkomt “Zie je wel, het gaat mij nooit lukken” Dan heeft dat direct invloed op je stemming. Je voelt misschien onmacht, somberheid. Je voelt dat ook in je lichaam: buikpijn, zwaar gevoel in je borst, hoofdpijn, hangende schouders, mondhoeken naar beneden enz. Je gedrag kan zijn dat je het opgeeft, dat je bij de pakken neer gaat zitten, dat je iets niet afmaakt, een gesprek niet aangaat of dat je passief wordt.
Door juist te leren focussen, te concentreren op bv. je adem, geluiden of je lichaam, kun je gedachten steeds beter gaan zien als iets wat gewoon wordt voortgebracht door je hersenen. Het zijn mentale gebeurtenissen en je hoeft ze niet te geloven; ze zijn geen feiten; je hoeft ze niet te volgen. Je kunt ze wel opmerken: “ah, daar is weer zo’n gedachte die gaat over…” En ze dan weer loslaten. Ze komen en ze gaan.

Over de bodyscan en in slaap vallen, door Hende Bauer

[Mindfuel] Nieuwsbrief van het Centrum voor Mindfulness

HOOFDARTIKEL: SLAAP, VERZET EN OVERGAVE

Val jij wel eens in slaap tijdens de body scan? Een van de vragen die mij het vaakst worden gesteld is: “Ik viel in slaap tijdens de body scan, doe ik het wel goed?”. Er vallen geregeld mensen in slaap, soms zijn het er zelfs meer dan een ……
zzzzzhhhhhh ………. zzzzzhhhhhh …….

Waarom gebeurt dit? Hoe komt dit? Ik noem hier een aantal mogelijke verklaringen:

  1. Je doet de oefening op bed. Je doet de body scan liggend op je bed, en onbewust associeer je op bed liggen met slapen – zodat je lichaam onmiddellijk in de slaaphouding schiet. Heel goed, houden zo!
  2. Je ontspant. Je raakt tijdens de oefening ontspannen en ontspanning en slaap lopen ongemerkt in elkaar over.
  3. Je ontloopt iets. Er is iets te voelen in je lichaam dat je op de een of andere manier (vaak zonder het te beseffen) vermijdt. Bijvoorbeeld omdat een bepaald lichaamsdeel je veel zorgen geeft, er emotie vast zit, of omdat het pas geopereerd is.
  4. Je gaat beter waarnemen. Je gaat door de body scan beter voelen hoe het lichamelijk met je gesteld is, en je bent moe. Je lichaam krijgt nu de aandacht, je geeft eraan toe en slaapt.
  5. Je lijdt aan slaaptekort en hebt die slaap nodig. Veel mensen tegenwoordig slapen stelselmatig te weinig. Het is zo voor de hand liggend, dat ik het heel verrassend vind, dat lang niet iedereen, die echt te weinig slaapt, dit zelf bedenkt … Neem dit serieus en erken dat je slaapgebrek hebt.


Hoe er om te gaan met het in slaap vallen tijdens de body scan?

  1. Slaap voldoende. Vraag je eerst af of je voldoende nachtrust krijgt. Als dat niet het geval is, begin er dan mee dat op orde te brengen. Goed voor jezelf zorgen en jezelf in balans brengen is heel belangrijk! Het zou wel eens een van de waardevolste dingen kunnen zijn die je voor jezelf doet.
  2. Plek. Sta er bij stil waar je de body scan doet. Bij voorkeur doe je de body scan niet op bed maar op een stevige ondergrond, bijvoorbeeld een dik kleed of een mat.
  3. Tijdstip. Kies bewust voor het moment waarop je de body scan doet. Experimenteer en ontdek wat voor jou een goede tijd is. Dit kan een tijd zijn waarop je energieker bent, misschien tussen de middag of ‘s morgens na het douchen. [Overigens kan het ook heel goed zijn om de body scan te doen voordat je gaat slapen, ook al weet je dat je dan in slaap valt.]
  4. Wijze waarop. Kies bewust de wijze waarop je de body scan doet. Je kunt er voor kiezen om hem zittend te doen of de ogen open te houden. Ook kun je voor het beginnen met de oefening je gezicht even met koud water wassen om jezelf wat op te frissen.
  5. Geef jezelf de tijd. Blijf rustig en geregeld de body scan doen, in het besef dat je ervaringen zullen veranderen. Je zult meer getraind worden en je aandacht geleidelijk beter leren focussen, en het hoort erbij dat er dingen gebeuren die je niet wenst of verwacht. Dan is er slaperigheid, dan kriebel of spanning, dan voel je je kiplekker, ontspannen of fris: het hoort er allemaal bij. Gun jezelf de tijd en je zult van alles kunnen ontdekken en ervaren.

 
De hamvraag: Mag het eigenlijk? Is het goed? Mag je eigenlijk in slaap vallen? Is het niet juist fijn, als je lekker in slaap kunt vallen? Is het wel een probleem? Of moet ik toch meer mijn best doen om te zorgen dat het niet gebeurt?

Vanuit mindfulness-oogpunt kun je hier op twee manieren naar kijken.

De body scan is een aandachtsoefening (en dus geen ontspanningsoefening of slaapmiddel): het gaat om aandacht geven aan je lichaam en aan andere dingen die er in je omgaan. Het is een methode om te leren je aandacht te richten, te verplaatsen, en los te laten, en jezelf beter te leren kennen. Het is eerder de bedoeling dat je “wakker valt”  dan in slaap valt.

Aan de andere kant, mindfulness gaat ook om opmerken wat er is, zonder oordeel en zonder verzet. En als dat slaperigheid is dan is dat slaperigheid. Ontspannen worden en slaperig worden is niet direct de bedoeling, maar het kan wel gebeuren en dat mag. Je kunt dit er ook gewoon laten zijn.
 
Apology
(to Ferris Urbanowski)
I admit
it wasn’t the plan
to sleep
during the bodyscan.
But then
that voice so tender
I had no choice
but to surrender

CC BY-NC-ND © 2015 Hende Bauer/Centrum voor Mindfulness Den Haag, alle rechten voorbehouden.
ALS JE WILT KUN JE DIT ARTIKEL GEBRUIKEN IN EEN TIJDSCHRIFT, WEBPAGINA OF NIEUWSBRIEF als je deze tekst erbij zet, met een werkende link naar de website:

“CC BY-NC-ND © 2015 Hende Bauer van het Centrum voor Mindfulness Den Haag, http://www.centrummindfulness.nl”

Stilteavond bij Zentrum

Een kort verslag van een stilteavond, mindfulnesstraining bij Zentrum Utrecht.

De groep ( 7 vrouwen) van dit voorjaar is vanavond bij elkaar geweest voor de 7de sessie, de stilte avond. Metta, ofwel liefdevolle vriendelijkheid is het thema van de avond. Om 18.00 was iedereen binnen; tot 22.00u zouden we oefeningen in stilte doen. Eerst uitleg over het hoe en waarom van de stilte. Bij je eigen ervaring blijven, de stilte in jezelf voelen, horen. Helemaal in het huidige moment. Ervaren hoe het is om stil te worden, zonder steeds in de sociale uitwisseling te zijn. Daarom is het zo bijzonder om in een groep stil te zijn. De meeste deelnemers hadden er tegen op gezien. Zo lang stil! Een beetje giechelig, onrustig begon de avond. Alle ogen op de trainer gericht. Een blocnote met pen in de buurt voor als je toch je ervaringen, gedachten indrukken of iets anders wilt opschrijven. Na de eerste zitmeditatie wordt het rustiger. Adem, lichaam, geluiden en gedachten als anker om je aandacht op te richten. De focus is gelegd. zenTijd voor wat beweging met een aantal tai chi oefeningen. In stilte bewegen, geconcentreerd, slow motion, de adem hoorbaar, een prachtige ervaring. Gevolgd door de Jacobson, een lichaamsverkenning met aanspannen en ontspannen om vervolgens geheel ontspannen een en al lichaam en adem te kunnen “zijn”. Na een mindful pauze met thee en allerlei lekkere dingen om te proeven vervolgen we met wat uitleg over wat Metta is. “Zacht”, “vriend”, weer contact maken met de zachte vriendelijkheid in jezelf. Contact maken met je hart. Compassie kunnen voelen voor jezelf en voor anderen met alle imperfecties die iedereen heeft. De Metta meditatie waarin dat gebeurt is daarom altijd heel bijzondere ervaring. Alsof we in de waan van het leven vergeten zijn hoe die zachtheid en compassie voelt. De groep wordt steeds stiller. Alle deelnemers zitten onverstoorbaar in de meditatiehouding of liggen op een matje. De grote concentratie is voelbaar. Als trainer word ik ook steeds meer stil van binnen en de stiltes tussen de instructies worden steeds langer.

Het eind van de avond komt in zicht en we gaan de stilte verbreken op een zachte manier. Letterlijk….naast elkaar zittend in tweetallen fluisteren we zonder reacties van de  ander over je persoonlijke ervaringen van de avond. De stilte is nog steeds voelbaar. Dan gaan we in de groep wat dichter bij elkaar in de cirkel zitten met de stok in het midden. Ieder pakt de stok en vertelt iets wat ze wil delen. Iedereen had een eigen persoonlijke en bijzondere ervaring. Angst om iets raars te voelen door de stilte; tranen over een paar uur niets “hoeven”, alleen maar “zijn”; lichamelijke ervaringen van eerst onrust en daarna ontspanning. Met een gedicht over “klaarheid” laten ontstaan in plaats van te zoeken sluiten we de avond af.

Oordelen loslaten

judge

Laat je oordelen en vooropgestelde ideeën los

Een jongeman wilde heel graag leren van de meester en vroeg hem te onderwijzen over het leven. De meester knikte en schonk thee in voor de jongeman. Tot grote ontsteltenis van de jongeman bleef de meester thee schenken, ook al was het theekopje al helemaal vol.
De thee stroomde over in alle richtingen.
De jongeman riep: “stop, het theekopje is al vol, er kan niets meer bij! ”
“inderdaad”, zei de meester, “en zo is het ook met je hoofd. Als je veel vooropgestelde ideeën en oordelen hebt, dan kan er niets meer bij. Je kan dan de schoonheid van het leven niet meer ontvangen”.

Verhaal van een zenmeester.

Niet Oordelen, kwaliteit van de tweede sessie van de mindfulnesstraining

oordelen

NIET OORDELEN, de kwaliteit van de Tweede sessie van de mindfulnesstraining. De meesten mensen denken dat ze niet oordelend zijn. Toch doen we de hele dag niet anders dan dat. We vinden overal iets van, we (be) oordelen voortdurend of iets goed genoeg, beter of (nog) niet goed is. Het is niet wat we ervan verwachtten of wilden. We oordelen ook over onszelf, over wat we doen, hebben gedaan, onze situatie, hoe we zijn. De oordelen kunnen zomaar leiden tot gedachten over schuld, of wat er anders moet, over “verbeterprogramma’s” voor onszelf of anderen, of de situatie. Dat gaat meestal heel automatisch en vormt vaak ingesleten gedachtepatronen. We verliezen daardoor de vrijheid om te kiezen hoe we willen reageren op een situatie. De eerste stap om dat te doorbreken is het erkennen van die situatie en je oordelen erover, zonder in het automatische piloot te schieten en het al te veranderen, te verbeteren of anders te willen. Wanneer je merkt dat je weer aan het (be) oordelen bent, dan hoef je er niets mee te doen, alleen maar je bewust ervan te zijn. Je zet daarmee een afstandje tussen de situatie en al je gedachten of oordelen. Bewustzijn maakt dat je uiteindelijk je oordelen kunt loslaten en kunt kiezen hoe je wilt reageren op de situatie.

Aandacht voor je lichaam

pic_1402122406_4

In tijden van drukte, stress, ballen in de lucht houden zijn we veel in ons hoofd bezig. We verliezen dan het contact met ons lichaam. Ons lichaam heeft een belangrijke signaalfunctie. Het geeft signalen af over hoe het met ons gesteld is. Signalen waarnaaar we vergeten te luisteren omdat we ze niet waarnemen. We “moeten” van alles van onszelf, van onze omgeving en de maatschappij en kunnen niet meer stilstaan en voelen. dat kan oververmoeidheid veroorzaken omdat we niet meer op tijd stoppen. Als we toch maar doorgaan dan raakt onze reserve ook op. Vaak ontwikkelen we stress-gerelateerde klachten zoals hoofdpijn, nekpijn, darmklachten, maagklachten gewrichtsklachten enz.

Juist die klachten maken dat we nog minder contact maken met ons lichaam. Pijnklachten willen we het liefst niet voelen, snel weghebben. We proberen dus door te gaan waar we mee bezig zijn en niet te voelen dat er iets niet goed gaat in ons lichaam.

Met de oefening “lichaamsverkenning” kunnen we weer contact maken met ons lichaam. We komen dan vaak al die ongemakken tegen zoals pijn, spanning, of we voelen dan pas hoe moe we eigenlijk zijn. Als we in die oefening stil kunnen staan bij wat we eigenlijk voelen, hoe het eigenlijk met ons gesteld is, kunnen we kijken of het iets is waar we actie op moeten ondernemen of juist rust gunnen. Soms zijn er ongemakken of pijnlijke plekken die een duidelijke reden hebben zoals een ernstige ziekte, een operatie of een behandeling. Ook dan is het van belang om daarmee contact te maken en te kijken of je de klachten kunt verzachten, er minder tegen strijden, of dat je er wat aan kunt doen.

Aandacht geven aan je lichaam begint bij stilstaan ( liggen in dit geval) en van top tot teen je lichaam scannen op alles wat je merkt, tegenkomt. Er is geen goed of fout, je gedachten zullen je regelmatig “meenemen”, maar oefening baart kunst en de ervaring leert dat je er ook nog eens heerlijk ontspannen van kunt raken.

Je buitenkant van je lichaam omringen met aandacht zoals je in het zwembad omringd wordt door water; de binnenkant van je lichaam vullen met aandacht zoals een spons die alle ruimtes vol zuigt.

De lichaamsverkenning kun je gemakkelijk vinden op de volgende site van Noud de Haas:
http://www.nouddehaas.nl/index.php/downloads/aandachtsoefeningen

Voor mindfulnesstrainingen in de regio Bilthoven, Amersfoort zie:
http://www.systeemtherapiejvermeer.nl/mindfulness2.htm