Stilteavond bij Zentrum

Een kort verslag van een stilteavond, mindfulnesstraining bij Zentrum Utrecht.

De groep ( 7 vrouwen) van dit voorjaar is vanavond bij elkaar geweest voor de 7de sessie, de stilte avond. Metta, ofwel liefdevolle vriendelijkheid is het thema van de avond. Om 18.00 was iedereen binnen; tot 22.00u zouden we oefeningen in stilte doen. Eerst uitleg over het hoe en waarom van de stilte. Bij je eigen ervaring blijven, de stilte in jezelf voelen, horen. Helemaal in het huidige moment. Ervaren hoe het is om stil te worden, zonder steeds in de sociale uitwisseling te zijn. Daarom is het zo bijzonder om in een groep stil te zijn. De meeste deelnemers hadden er tegen op gezien. Zo lang stil! Een beetje giechelig, onrustig begon de avond. Alle ogen op de trainer gericht. Een blocnote met pen in de buurt voor als je toch je ervaringen, gedachten indrukken of iets anders wilt opschrijven. Na de eerste zitmeditatie wordt het rustiger. Adem, lichaam, geluiden en gedachten als anker om je aandacht op te richten. De focus is gelegd. zenTijd voor wat beweging met een aantal tai chi oefeningen. In stilte bewegen, geconcentreerd, slow motion, de adem hoorbaar, een prachtige ervaring. Gevolgd door de Jacobson, een lichaamsverkenning met aanspannen en ontspannen om vervolgens geheel ontspannen een en al lichaam en adem te kunnen “zijn”. Na een mindful pauze met thee en allerlei lekkere dingen om te proeven vervolgen we met wat uitleg over wat Metta is. “Zacht”, “vriend”, weer contact maken met de zachte vriendelijkheid in jezelf. Contact maken met je hart. Compassie kunnen voelen voor jezelf en voor anderen met alle imperfecties die iedereen heeft. De Metta meditatie waarin dat gebeurt is daarom altijd heel bijzondere ervaring. Alsof we in de waan van het leven vergeten zijn hoe die zachtheid en compassie voelt. De groep wordt steeds stiller. Alle deelnemers zitten onverstoorbaar in de meditatiehouding of liggen op een matje. De grote concentratie is voelbaar. Als trainer word ik ook steeds meer stil van binnen en de stiltes tussen de instructies worden steeds langer.

Het eind van de avond komt in zicht en we gaan de stilte verbreken op een zachte manier. Letterlijk….naast elkaar zittend in tweetallen fluisteren we zonder reacties van de  ander over je persoonlijke ervaringen van de avond. De stilte is nog steeds voelbaar. Dan gaan we in de groep wat dichter bij elkaar in de cirkel zitten met de stok in het midden. Ieder pakt de stok en vertelt iets wat ze wil delen. Iedereen had een eigen persoonlijke en bijzondere ervaring. Angst om iets raars te voelen door de stilte; tranen over een paar uur niets “hoeven”, alleen maar “zijn”; lichamelijke ervaringen van eerst onrust en daarna ontspanning. Met een gedicht over “klaarheid” laten ontstaan in plaats van te zoeken sluiten we de avond af.

Stilte en compassie

Tenerife enzo 2013-14 002

Gistermiddag was ik al bezig om de “stille avond” voor te bereiden. Een sessie in de training die gaat over liefdevolle vriendelijkheid, compassie voor jezelf en anderen. Een avond ook om allerlei oefeningen te doen in stilte; een paar uur zonder steeds in contact te staan met anderen, met doelen en streven, taken en deadlines. Voor de meesten van ons niet gemakkelijk. Men ziet er ook vaak tegenop, wat ik hoopvol vind omdat je je dan al bewust aan het worden bent van je moeite met stilte. Toch weet men meestal nog niet waar men eigenlijk tegenop ziet. In de groep zijn altijd mensen die meer gewend zijn om in stilte te zijn met zichzelf, maar vaker komen er mensen naar de training die normaal gesproken altijd in “haast” zijn, vaak perfectionistisch en op de buitenkant gericht, de prestatie, wat anderen ervan vinden. Deze deelnemers rapporteren dan ook vaak kritische stemmetjes bij zichzelf, gedachten die wat we doen afkeuren of bekritiseren; ofwel het van commentaar voorzien. Een hoog streefniveau is geen uitzondering bij deze deelnemers. Daarom komen ze ook. Ze hebben last van voortdurende stress, om zaken op tijd af te krijgen, om alles voor 100 % te kunnen doen, om die stemmetjes maar tot rust te brengen en te voldoen aan hun eigen hoge eisen. Opvallend is dat deze deelnemers vaak bij een eerste kennismaking met meditatie zeggen dat het zo ontspannend was en ook vaker in slaap vallen. Ze zijn zo moe van het streven!
Op de stilteavond lijkt het dan “stil” te gaan vallen. Dat is iets om tegenop te zien. Ik heb een programma gemaakt met aandachtig bewegen, met aandacht eten ( proeven), beeldmeditaties waarin eigenschappen van de Berg of van een Meer helpend kunnen zijn en de belangrijkste: de Metta-meditatie. een meditatie die gaat over compassie voor anderen en voor jezelf. In de meditatie zit een opbouw van contact maken met milde en liefdevolle aandacht in jou voor en van iemand die van jou houd, iemand die je niet zo goed kent, iemand die je als moeilijk ervaart en tenslotte jij zelf. Ik sluit de oefening af met het schrijven van een korte compassievolle brief aan jezelf. Zonder dat er een woord wordt gesproken in de hele sessie voelen we samen de emoties, gevoelens en ook de mildheid en tenslotte ook de liefde. En dat is wat de avond zo bijzonder maakt. Alsof iedereen daar nu zo bang voor is geweest: compassie, mildheid, liefde… Stil zijn betekent vaak voor mensen uit hun gewoonlijke modus van streven, doorgaan, voldoen aan enz. Als je maar lang genoeg niet stil bent geweest, dan lijkt dat een “onveilige” modus, iets wat je niet kent, niet gewoon bent te doen en daarom eng. Er zijn mensen die altijd in contact staan met anderen om maar niet te hoeven voelen wat ze voelen. En daar gaat mindfulness nu precies over: opmerken wat je voelt, contact ermee maken, erbij blijven zonder oordelen, met mildheid en vanuit die positie in het huidige moment kunnen waarnemen en handelen vanuit zorg voor de situatie, voor jezelf.

De avond was weer prachtig. Een deelnemer zei: “Ik zag er zo tegenop, ik weet niet waarom, maar het was heel goed, vooral de meditatie van de Berg; die gaf me het gevoel dat ik er gewoon mag zijn”.